U mnogim državama regiona posljednjih godina dolazi do izmjena zakona kojima se bivšim borcima olakšava odlazak u penziju. Kada se kaže da je “ukinut jedan uslov”, to se najčešće odnosi na smanjenje ili potpuno uklanjanje minimalnog broja godina radnog staža, starosne granice ili kombinovanog uslova (godine života + godine staža) koji je ranije bio prepreka za ostvarivanje prava na penziju.
Suština izmjena je da se borcima priznaje poseban staž po osnovu učešća u ratu. Taj staž se može računati u uvećanom trajanju (npr. 12 mjeseci ratnog staža računa se kao 15 ili 18 mjeseci ukupnog staža), ili se omogućava prijevremena starosna penzija bez penalizacije, odnosno bez umanjenja mjesečnog iznosa.
Razlozi za ovakve izmjene zakona su uglavnom socijalne prirode. Veliki broj bivših boraca ima poteškoće sa zapošljavanjem, narušenim zdravljem ili nepotpunim radnim stažom zbog ratnih okolnosti. Uklanjanjem jednog od uslova, država pokušava da im omogući sigurnija primanja i dostojanstveniju starost.
Međutim, ove mjere imaju i finansijsku dimenziju. Svako proširenje prava na penziju povećava opterećenje penzionih fondova i budžeta, pa se često vodi rasprava o održivosti sistema i jednakosti prema drugim kategorijama osiguranika.
Važno je naglasiti da konkretni detalji zavise od zemlje i entiteta u kojem se zakon primjenjuje – razlikuju se starosne granice, potrebne godine staža, način obračuna penzije i dokumentacija koja je potrebna za ostvarivanje prava.
