Upozorenje Nenada Čanka da je Bosna i Hercegovina na meti snažnih regionalnih i međunarodnih interesa uklapa se u širi kontekst dugotrajne političke nestabilnosti i geostrateške osjetljivosti zemlje. BiH se i dalje nalazi na raskršću interesa različitih aktera, što je posljedica njenog unutrašnjeg ustavnog uređenja, ratnog nasljeđa i pozicije na Balkanu, koji je tradicionalno prostor nadmetanja većih sila.
Na regionalnom nivou, ključni interes dolazi iz susjednih država koje BiH često posmatraju kroz prizmu nacionalnih pitanja i unutrašnjih političkih odnosa. Srbija i Hrvatska, svaka iz svojih razloga, imaju snažan interes za položaj srpskog, odnosno hrvatskog naroda u BiH. To se nerijetko reflektuje kroz političku podršku određenim akterima unutar zemlje, što dodatno komplikuje odnose među konstitutivnim narodima i usporava funkcionalno djelovanje državnih institucija.
Unutar same BiH, složena struktura vlasti, zasnovana na Dejtonskom mirovnom sporazumu, ostavlja prostor za česte blokade i političke krize. Čanak i slični analitičari upozoravaju da takvo stanje pogoduje spoljnim uticajima, jer slaba i podijeljena država lakše postaje teren za projekte koji ne moraju biti u interesu njenih građana. Nacionalistička retorika, secesionističke ideje i stalne krize vlasti često se koriste kao instrument pritiska ili pregovaranja na širem regionalnom planu.
Na međunarodnom nivou, BiH se nalazi između interesa Evropske unije, Sjedinjenih Američkih Država, Rusije, ali i sve prisutnije Kine i Turske. EU formalno zagovara stabilnost, reforme i evropski put BiH, ali spor napredak i unutrašnje nesuglasice smanjuju njen uticaj. SAD su tradicionalno prisutne kao garant Dejtonskog sporazuma, dok Rusija otvoreno podržava političke snage koje se protive centralizaciji i jačanju državnih institucija, videći u BiH prostor za ograničavanje zapadnog uticaja na Balkanu.
Čankovo upozorenje se, u suštini, svodi na poruku da BiH nije izolovan slučaj, već dio šire geopolitičke slagalice. Bez unutrašnjeg političkog dogovora, jačanja institucija i jasne strateške orijentacije, zemlja ostaje ranjiva na spoljne pritiske i interese. U tom smislu, stabilnost BiH ne zavisi samo od međunarodne zajednice, već prije svega od spremnosti domaćih političkih aktera da prevaziđu etničke podjele i stave dugoročne interese države ispred kratkoročnih političkih kalkulacija.
Znate nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu?
